Spelling · Blok 2 · Week 1 · Les 1
Maandag 21 september · 10:15 – 10:45 (vervolg 11:30)
Op tafel:
Staal blok 2 week 1 les 1 — nieuwe categorie: het taxiwoord (je hoort een klank, maar schrijft een andere letter) + de klankgroepenwoorden met de verkorte klankgroepenkaart. Nieuwe categorie, dus iets uitgebreidere instructie dan normaal. Oefendictee als beweegdictee: hang vooraf de 7 kaartjes (set "ma") op in de klas/gang.
Toet toet! 🚕 Bij een taxiwoord hoor je iets anders dan je schrijft — net als bij een taxi: je zegt "taksi", maar schrijft t-a-x-i!
Lesdoel Nieuwe categorie: het taxiwoord
Ik kan taxiwoorden en klankgroepenwoorden goed schrijven.
Het doel is behaald als ik…
- weet: bij een taxiwoord hoor ik een klank, maar schrijf ik een andere letter (zoals de x in taxi);
- bij klankgroepenwoorden de klankgroepen in mijn hoofd kan klappen met de verkorte klankgroepenkaart;
- de woorden van het beweegdictee goed schrijf mét categorienaam.
⭐ Sterke spellers doen les 1 gewoon mee (Staal-afspraak) — het is een nieuwe categorie.
Nieuw Het taxiwoord
Bij een taxiwoord hoor je een klank, maar schrijf je een andere letter.
Denk aan de taxi: je zégt "taksi", maar je schríjft t-a-x-i. De letter x klinkt als /ks/!
Voorbeelden: de taxi · extreem · excursie · claxon · examen · maximaal · expositie · saxofoon · complex
Instructie (handleiding Staal blok 2 week 1 les 1): het taxiwoord is een woord waarbij je een klank hoort, maar een andere letter schrijft — vergelijk met een taxi: je zegt "taksi" maar schrijft "taxi". Doe hardop voor met de genoemde voorbeelden; laat kinderen de x-klank /ks/ voelen.
Nieuw Klankgroepenwoorden (verkorte kaart)
Denk in je hoofd aan de klankgroepen — met de verkorte klankgroepenkaart hoef je niet meer alles hardop te klappen.
Voorbeelden: attentie · centimeter · zwangerschap · twinkelen · papegaaitje · seringen
Klankgroepenwoorden: leerlingen denken de klankgroepen "in hun hoofd" met behulp van de verkorte klankgroepenkaart, in plaats van hardop klappen zoals in groep 5. Herhaal kort welke klanken op de kaart staan zodat kinderen zelfstandig kunnen klanken.
Beweegdictee Lees · onthoud · loop · schrijf 🏃
Zo werkt het (tweetallen):
- De loper loopt naar een kaartje, leest het woord en prent het in.
- Loper komt terug en zegt het woord (niet spellen!).
- De schrijver schrijft het in het dicteeschrift + categorienaam erboven.
- Wissel na elk kaartje. 7 kaartjes = 6 woorden + de zin.
Afspraken
- 🚶 Lopen, niet rennen — iedereen komt aan de beurt
- 🤫 Fluisterstem bij je maatje
- ⏱ 8 minuten — daarna terug op je plek
- ✳ Zie je een samenstelling? Sterretje ervoor!
Kaartjes set MA: 1 de inbrekers · 2 de mixer · 3 de wax · 4 doorzichtig · 5 automatisch · 6 *circustent · 7 zin: Het is 's avonds gezellig bij ons grote gezin. — Time-timer 8 min, stoplicht oranje. Loop rond en luister of ze de categorienaam fluisteren (taxiwoord / klankgroepenwoord).
Nakijken Wat is de categorie, wat is de regel?
| de inbrekers | klankgroepenwoord: in-bre-kers |
| de mixer | taxiwoord: /ks/ → x |
| de wax | taxiwoord: /ks/ → x |
| doorzichtig | klankgroepenwoord: door-zich-tig |
| automatisch | taxiwoord |
| *circustent | samenstelling van 2 taxiwoorden: circus + tent |
De zin:
Het is 's avonds gezellig bij ons grote gezin.
is = ww · bij = vz · grote = bnw · gezin = znw
Bespreek vooral welke woorden een taxiwoord zijn (mixer, wax, automatisch, circustent) en welke een klankgroepenwoord (inbrekers, doorzichtig). Hoofdletter en punt checken. Noteer foutcategorieën voor het opfrissen van morgen.
Erbij Woordsoorten onderstrepen
Het is 's avonds gezellig bij ons grote gezin.
is ww · bij vz · grote bnw · gezin znw
Onderstreep samen op het bord: werkwoord (ww), zelfstandig naamwoord (znw), bijvoeglijk naamwoord (bnw), voorzetsel (vz) — gebruik verschillende kleuren of onderstreeptypen zoals in de handleiding.
Samen oefenen Werkboek — in tweetallen
- Om de beurt: maak een woord en zeg hardop woord + categorie + regel
- Je maatje checkt: klopt het?
- Wissel na elk woord
- Opdracht 1: taxiwoorden herkennen (de x hoor/zie je)
- Opdracht 2: klankgroepenwoorden aanvullen
- Klaar? → weektaak (weetwoorden oefen je daar verder)
Loop rond en let of kinderen echt de categorienaam + regel zeggen, niet alleen het woord. Zwakke spellers eventueel aan de instructietafel: nog een keer de x-klank /ks/ voordoen.
Terugblik Is het doel behaald?
Ik kan taxiwoorden en klankgroepenwoorden goed schrijven.
Vertel je maatje: welk kaartje van het beweegdictee vond jij het lastigst — en waarom?
Morgen een estafette-dictee op de gang: welk team schrijft het snelst én het netst? 🏃